Απόκριες
Κοιτάζοντας ψηλά
Δεν είναι τα κούλουμα, που οι επίσημοι θεωρούν σαν ευκαιρία να δείξουν την παρουσία τους, ευτυχώς που φέτος ο καιρός χάλασε τις παράτες.
Το καρναβάλι σαν λέξη προέρχεται, σύμφωνα με τους πιο πολλούς, από το carne+vale=απο+κριά («χαίρε στα κρεατικά»). Κατά άλλους προέρχεται από το carrus+navalus, όχημα+πλοίο, δηλαδή «το αταίριαστο». Γι' αυτό ο κόσμος ντύνεται αλλιώς, αλλάζει φύλο, ηλικία καί ό,τι άλλο σκεφτεί.
Έχω διαβάσει πως όταν ο Μωάμεθ ο Πορθητής πέρασε τον Κεράτιο (βρισκόμαστε λίγες μέρες πριν την άλωση της Πόλης), τράβηξε τα πλοία δια ξηράς πάνω σε σανίδες αλειμένες με ξύγκια. Είχε δώσει δε εντολή τα πλοία να είναι φωτισμένα και τα πληρώματα να φορούν τις στολές τους. Όποιος σκεφτεί πώς θα φαίνονταν αυτό, θα καταλήξει ότι πρόκειται για κανονικό καρναβάλι (carrus+navalus). Άνοιξη και τότε, του 1453…
Τις βδομάδες αυτές του καρναβαλιού ο λαός γλεντά και τραγουδά συνήθως τραγούδια της ταβέρνας. Εκεί τα παλιά χρόνια σύχναζαν μόνο άντρες, ίσως έτσι επικράτησαν σε μερικά μέρη να λέγονται και άσεμνα τραγούδια, ενώ τα συνηθέστερα είναι αυτά που συνδέουν το κέφι και το χορό με το θάνατο.
Χορέψετε, χορέψετε, παπούτσια μη λυπάστε
μα εκείνα ξεκουράζονται τη νύχτα που κοιμάστε.
Δώστε του χορού να πάει, τούτη η γη θα μάσε φάει.
Όλα αυτά τελειώνουν την Καθαρή Δευτέρα, με το γιορταστικό καλωσόρισμα των νηστίσιμων από την παρέα ή την οικογένεια.
Πέρα όμως από όλα αυτά το κυριότερο είναι το πέταγμα του αετού στον ανοιχτό αέρα στην εξοχή. Δεν είναι το γεγονός αυτό καθ' αυτό σπουδαίο. Θαυμάσιο βρίσκω το συσχετισμό ο άνθρωπος να τελειώνει δυο βδομάδες γλεντιού ατενίζοντας τον ουρανό. Όπως θέλει ας το πει καθένας. Ας το συσχετίσει με το Δαίδαλο και Ίκαρο ή όπως αλλιώς θέλει. Το γεγονός παραμένει ότι αποχαιρετά τις δυο βδομάδες της αποκριάς ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΨΗΛΑ!!!
15 Μαρτίου 2016
Παναγιώτης Τσουκνίδας
Δεν είναι τα κούλουμα, που οι επίσημοι θεωρούν σαν ευκαιρία να δείξουν την παρουσία τους, ευτυχώς που φέτος ο καιρός χάλασε τις παράτες.
Το καρναβάλι σαν λέξη προέρχεται, σύμφωνα με τους πιο πολλούς, από το carne+vale=απο+κριά («χαίρε στα κρεατικά»). Κατά άλλους προέρχεται από το carrus+navalus, όχημα+πλοίο, δηλαδή «το αταίριαστο». Γι' αυτό ο κόσμος ντύνεται αλλιώς, αλλάζει φύλο, ηλικία καί ό,τι άλλο σκεφτεί.
Έχω διαβάσει πως όταν ο Μωάμεθ ο Πορθητής πέρασε τον Κεράτιο (βρισκόμαστε λίγες μέρες πριν την άλωση της Πόλης), τράβηξε τα πλοία δια ξηράς πάνω σε σανίδες αλειμένες με ξύγκια. Είχε δώσει δε εντολή τα πλοία να είναι φωτισμένα και τα πληρώματα να φορούν τις στολές τους. Όποιος σκεφτεί πώς θα φαίνονταν αυτό, θα καταλήξει ότι πρόκειται για κανονικό καρναβάλι (carrus+navalus). Άνοιξη και τότε, του 1453…
Τις βδομάδες αυτές του καρναβαλιού ο λαός γλεντά και τραγουδά συνήθως τραγούδια της ταβέρνας. Εκεί τα παλιά χρόνια σύχναζαν μόνο άντρες, ίσως έτσι επικράτησαν σε μερικά μέρη να λέγονται και άσεμνα τραγούδια, ενώ τα συνηθέστερα είναι αυτά που συνδέουν το κέφι και το χορό με το θάνατο.
Χορέψετε, χορέψετε, παπούτσια μη λυπάστε
μα εκείνα ξεκουράζονται τη νύχτα που κοιμάστε.
Δώστε του χορού να πάει, τούτη η γη θα μάσε φάει.
Όλα αυτά τελειώνουν την Καθαρή Δευτέρα, με το γιορταστικό καλωσόρισμα των νηστίσιμων από την παρέα ή την οικογένεια.
Πέρα όμως από όλα αυτά το κυριότερο είναι το πέταγμα του αετού στον ανοιχτό αέρα στην εξοχή. Δεν είναι το γεγονός αυτό καθ' αυτό σπουδαίο. Θαυμάσιο βρίσκω το συσχετισμό ο άνθρωπος να τελειώνει δυο βδομάδες γλεντιού ατενίζοντας τον ουρανό. Όπως θέλει ας το πει καθένας. Ας το συσχετίσει με το Δαίδαλο και Ίκαρο ή όπως αλλιώς θέλει. Το γεγονός παραμένει ότι αποχαιρετά τις δυο βδομάδες της αποκριάς ΚΟΙΤΑΖΟΝΤΑΣ ΨΗΛΑ!!!
15 Μαρτίου 2016
Παναγιώτης Τσουκνίδας
Παρτιτούρες αποκριάτικων τραγουδιών
|
Απορροΐσαν οι συκιές
(Κυκλάδων) Απορροΐ’ κι αμάν, αμάν, απορροΐσαν οι συκιές, απορροΐσαν οι συκιές, αδειάσανε τ' αμπέλια, αλί, κακό που τα 'βρηκε του κάμπου τα κοπέλια. Τα χόρτα μα’ κι αμάν, αμάν, τα χόρτα μαραθήκανε, τα χόρτα μαραθήκανε, τα φύλλα ξεραθήκαν, κι οι κοπελιές απ' τις συκιές μαζέψανε τα σύκα. Για να 'χουν οι, κι αμάν, αμάν, για να 'χουν οι γονέοι τους, για να 'χουν οι γονέοι τους στο ρακιδιό να τρώνε, κι από το ρακιδιό ρακί να πίνουν να μεθούνε. Να μην τους μέ' κι αμάν, αμάν, να μην τους μέλλει για δουλειά, να μην τους μέλλει για δουλειά, στον ήλιο απλωμένοι, κι οι βασιλιάδες να θωρούν πώς ειν' οι μεθυσμένοι. • Απορροΐσαν οι συκιές ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ Έλα βρε Χαραλάμπη (μουσική Β. Σιδέρης, στίχοι Α. Ξηρομερίτης) Έλα βρε Xαραλάμπη να σε παντρέψουμε, να φάμε και να πιούμε και να χορέψουμε. Δεν τη θέλω, θα την πάρεις, άλλα λόγια πέστε βρε παιδιά, τι καμώματα ειν’ ετοῦτα με το ζόρι παντρειά. Παρ’ τη βρε Xαραλάμπη κι είναι νοικοκυρά, πλένει και μαγειρεύει το χρόνο μια φορά. Aδειάστε τις κανάτες κι ας παίζουν τα βιολιά, κι ο γέρο Xαραλάμπης δεν θέλει παντρειά. • Έλα βρε Χαραλάμπη ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ Επαντρέψαν τη σαρδέλα (Μακεδονίας) Επαντρέ’ βαρκα-τουρλο-τσοκαρεκλοποδαριά να σου ’ρθει, επαντρέψαν τη σαρδέλα, επαντρέψαν τη σαρδέλα, την πεντά’ την πεντάμορφη κοπέλα. Και της δω’ βαρκα-τουρλο-τσοκαρεκλοποδαριά να σου ’ρθει, και της δώσανε το σπάρο, και της δώσανε το σπάρο, με τον κο’ με τον κοκοβιό κουμπάρο. Εκαλέ’ βαρκα-τουρλο-τσοκαρεκλοποδαριά να σου ’ρθει, εκαλέσαν το χταπόδι, εκαλέσαν το χταπόδι, που χορε’ που χορεύει στο ’να πόδι. Εκαλέ’ βαρκα-τουρλο-τσοκαρεκλοποδαριά να σου ’ρθει, εκαλέσαν στρείδια, μύδια, εκαλέσαν στρείδια, μύδια, παλαμί’ παλαμίδες και σαβρίδια. Με καλέ’ βαρκα-τουρλο-τσοκαρεκλοποδαριά να σου ’ρθει, με καλέσανε να πάω, με καλέσανε να πάω, να χορέ’ να χορέψω και να φάω. • Επαντρέψαν τη σαρδέλα ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ |
Η βράκα
(Κύπρου) Ε, σαρανταδκυό πήχες πανίν, Χ2 εκάμαν μου, εκάμαν μου μια βράκαν, τη γέρημην τη βράκαν που κάμνει τρίκι τράκα, ε, τζ' ήρτεν ο κάβαλλος μακρύς, τζ' εσάριζεν, τζ' εσάριζεν την στράταν. Τη γέρημην τη βράκαν που κάμνει τρίκι τράκα, τη βράκα μου στη λίμνην τζαι πκοιος να μου την πλύνει, τζαι πκοιος να την απλώσει στον ήλιο να στεγνώσει, τζαι πκοια εν' τζείνη η άξια πο' να τη σιερώσει, τη βράκα μου την τόσην, τζαι πκοια 'ν' να τη διπλώσει. Ε, τζ' ήμουν δεκατριώ χρονώ, τζ' εφόρουν την, τζ' εφόρουν τη βρακού μου, τη γέρημην τη βράκαν που κάμνει τρίκι τράκα, ε, τζ' εγύριζα μες στο χωρκόν, κρυφά απ' τους χω' κρυφά 'π' τους χωρκανούς μου. Tη γέρημην τη βράκαν… Ε, παρά να πάρεις άνθρωπον, τζαι να 'ν' τζαι με, τζαι να 'ν' τζαι με την βράκαν, τη γέρημην τη βράκαν που κάμνει τρίκι τράκα, ε, καλύτερα πανταλονάν, τζ' ας εν' με την, τζ' ας εν' με την κομάταν. Tη γέρημην τη βράκαν… • Η βράκα ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ Κάτω στο Μαρουλόκαμπο (Χίου) Kάτω, μωρέ, κάτω στο μαρουλόκαμπο, κάτω στο μαρουλόκαμπο δυο γριάδες εμαλώναν, η μια, μωρέ, η μια ’λεγε της αλλονής, η μια 'λεγε της αλλονής εσύ τον άντρα μου 'χεις. Aν έ’ μωρέ, αν έχω γω τον άντρα σου, αν έχω γω τον άντρα σου να πάθω και να ράνω, να γκρε’ μωρέ, να γκρεμιστώ απ' τα λάχανα, να γκρεμιστώ απ' τα λάχανα, να πέσω στα μαρούλια, κι απ' τα, μωρέ, κι απ' τα μαρούλια στο τυρί, κι απ' τα μαρούλια στο τυρί, κι απ' το τυρί στην πίτα. Να με, μωρέ, να με πετροβολήσουνε, να με πετροβολήσουνε μ' αυγά ξεφλουδισμένα, και να, μωρέ, και να με κουκουλώσουνε, και να με κουκουλώσουνε μ' ένα σωρό καρύδια. Ν’ αρά’ μωρέ, ν' αράξουν και τα δόντια μου ν’ αράξουν και τα δόντια μου σε μια χλωρή μυζήθρα, και να, μωρέ, και νά ’χω και στο πλάι μου, και νά ’χω και στο πλάι μου μιαν άμολα μαστίχα. • Κάτω στο Μαρουλόκαμπο ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ Χορέψετε χορέψετε (Τούτες οι μέρες το 'χουνε) (Δωδεκανήσου) Τούτες οι μέρες το 'χουνε, τούτες οι εβδομάδες, για να χορεύουν τα παιδιά, να χαίρονται οι μανάδες, τούτη η γης που την πατούμε, όλοι μέσα θε' να μπούμε. Xορέψετε, χορέψετε, τα νιάτα να χαρείτε, γιατί σε τούτο τον ντουνιά δεν θα τα ξαναβρείτε, δώστε του χορού να πάει, τούτη η γης θα μάσε φάει. Όσοι έχουνε καλή καρδιά και ταχτικά γλεντούνε, μονάχα αυτοί τον ψεύτικο τον κόσμο θα χαρούνε, τούτη η γης που την πατούμε, όλοι μέσα θε' να μπούμε. Xορέψετε, χορέψετε, παπούτσια μη λυπάστε, μα εκείνα ξεκουράζονται τη νύχτα που κοιμάστε, δώστε του χορού να πάει, τούτη η γης θα μάσε φάει. • Χορέψετε χορέψετε ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ |
